Wykład i wystawa o tematyce łużyckiej.
CINiBA - Dzień Łużycki w Katowicach
16.10 - 13.11. 2025
/zakończono/
Wszystkim, którzy przyczynili się do realizacji wydarzenia, "Łużycki Dzień w Katowicach", twórcom - autorom, organizatorom, partnerom wydarzenia oraz sponsorom, składam w imieniu Związku Łużyczan w Polsce - Macierz Łużycka serdeczne podziękowanie.
Szczególne podziękowania kieruję do autorek przedsięwzięcia, p.dr hab. Joanny-Szczepankiewicz Battek, (Wykład -"Łużyce Kraina Czterech Kultur"), oraz p. mgr Ludmiły Gajczewskiej, (Wystawa -"Łużyce w Wierszach i Obrazach") za uświetnienie, wkład pracy i współorganizację "Dnia Łużyckiego", wydarzenia propagującego i przybliżającego historię, tradycję i kulturę Łużyczan.
Dzięki uprzejmości autorki wystawy : "Łużyce w wierszach i obrazach", prezentujemy na naszej stronie większość plansz wystawowych - sąsiednia podstrona.
Wszystkim gościom, uczestnikom Dnia Łużyckiego w CINiBA-ie Katowice i odwiedzającym wystawę serdecznie dziękuję za udział i uczestnictwo w wydarzeniu.
Reporterski podcast o wydarzeniu zamieścił radiowy portal : >> rbb-radio-online - Dzień Łużycki w Katowicach
(Łužyski źeń we Katowicach), jęz. dolnołużycki.
Krótka fotorelacja z CINiBA - sąsiednia podstrona.
Kolejne wydarzenia wkrótce.
Zapraszamy do odwiedzin naszego profilu Facebook, (od dnia 9 listopada nasz profil zmienił status na publiczny,
tym samym zwiększając swój zasięg i umożliwiając powszechną dostępność).
Tomasz Olgierd Major
Związek Łużyczan w Polsce - Macierz Łużycka
CINiBA - Katowice /16-10-2025/
"Domowina" - Dawid Statnik - życzenia i pozdrowienia dla twórców i uczestników "Dnia Łużyckiego" /video/
Z okazji wydarzenia w Katowicach, propagującego historię, tradycję i kulturę łużycką, przewodniczący Związku Serbów Łużyckich "DOMOWINA", p.DAWID STATNIK przekazał wszystkim pozdrowienia.
Poniżej pełny tekst jego wystąpienia (tłum.) i materiał video z p Statnikiem udostępniony przez współorganizatora "Dnia Łużyckiego" w CINiBA-ie (Katowice) p. Krzysztofa Golwieja - (członek Zarządu naszego Związku).
(-) Drodzy Przyjaciele w Katowicach,
Witam Państwa serdecznie w imieniu Domowiny – Związku Serbołużyczan w Niemczech.
Cieszę się, że zaprosiliście nas na wasz Dzień Łużycki. Bardzo żałuję, że nie mogę osobiście przybyć, ale w tym czasie mamy uroczystość wręczenia nagród Domowiny naszym działaczom społecznym.
Związki między Łużycami a Polską są głębokie, trwające dziesiątki lat. Przejawiają się one poprzez dobrą współpracę między stowarzyszeniami, ale też w szczególny sposób dzięki działaniom pojedynczych osób.
Nie chcę nikogo wymieniać, abym kogoś nie pominął, ale każda rozmowa, każde spotkanie jest wartościowe i pokazuje, że my też jesteśmy częścią słowiańskiej rodziny a to z kolei pomaga naszemu słowiańskiemu sercu, abyśmy też jako Słowianie wzajemnie się rozumieli.
Relacje między Łużycami a Polską są bardzo ścisłe. W minionych latach powstało wiele interesujących, dobrych projektów, jak również pięknych wydarzeń. Przypominam sobie na przykład wystawę Jana Buka, który swoją artystyczna drogę odnalazł na Łużycach ale i w Polsce. Są to mosty, które trwale nas łączą. Także Państwa dzisiejsze wydarzenia "Dnia Łużyckiego" są takim mostem, które ukazują naszą kulturę, ale są także zachętą do wzajemnego zrozumienia. Tego zrozumienia potrzebujemy.
Cieszę się, że w ramach "Dnia Łużyckiego" swoje prace prezentuje Ludmiła Gajczewska, która pięknie opisuje nasze bogactwo za pomocą wierszy i obrazów.
Dziś zamiast mnie odwiedza Państwa Beno Bilk, członek zarządu Związku Domowina. Cieszę się, że udał się w tę daleką podróż, aby dowiedzieć się o Państwa planach, wydarzeniach i projektach.
Życzę Państwu z okazji "Dnia Łużyckiego" dużo radości, sukcesów, ciesząc się na dalsze wspólne projekty, które pragniemy w przyszłości dalej rozwijać.
Na dalszą Waszą działalność w Związku i w Polsce życzę wiele zdrowia i dziękuję za mosty, które wspólnie budujemy.
Dawid Statnik - Przewodniczący Związku Serbów Łużyckich "DOMOWINA" (-)
Tomasz Olgierd Major
Związek Łużyczan w Polsce - Macierz Łużycka
Muzyka w Kulturze Łużyczan
/wczoraj ... /
Szanowni Państwo,
każdy naród posiada własną kulturę muzyczną wypływającą z tradycji, podań ludowych, przekazów i wyobraźni twórców.
Wielcy i szanowani twórcy jak m.i.n. Handrij Zejler, Korla Awgust Kocor, bez wątpienia zasłużenie zasiadają dziś w panteonie wybitnych postaci kultury łużyckiej i europejskiej.
Poniżej prezentujemy kilka muzycznych motywów autorstwa w/w twórców, które na stałe weszły do kanonu wykonywanej tradycyjnej, łużyckiej muzyki ludowej.
(Pieśni i piosenki pochodzą m.i.n. z albumu muzycznego : "Hory módre, ja was znaju" - 2020).
Fragment piosenki w języku górnołużyckim w tłumaczeniu p. Ludmiły Gajczewskiej.
"Tam, gdzie góry błękitnieją" / Hdźež so módrja, zelenja /
z albumu - "Hory módre, ja was znaju"
Tam, gdzie góry błękitnieją
i zielenią się gaje,
rodacy mnie pozdrawiają
ojczystym zwyczajem,
tam swą wielką radość mam,
tam być pragnę
cały ja.
Tam, gdzie dzwony kościelne
do serca przemawiają,
wieczorami wsi strzeże
kościółek pozłacany,
tam swą wielką radość mam,
tam być pragnę
cały ja. (...)
Tłumaczenie z jęz. górnołużyckiego (2/5 zwrotek)
Ludmiła Gajczewska.
Translation from Upper Sorbian (2/5 stanzas) by Ludmiła Gajczewska.
Pieśń - “Hdźež so módrja, zelenja” /Handrij Zejler/ - oryginał - jęz. górnołużycki
Pieśń - “Lubka Lilija" /Handrij Zejler/Julius Otto
- oryginał - jęz. górnołużycki
Piosenka ludowa - "W jednej ruce Hanku" /Korla Awgust Kocor/ Handrij Zejler
- oryginał - jęz. górnołużycki
Piosenka ludowa - "W jednej ruce Hanku" /Korla Awgust Kocor/ Handrij Zejler
- oryginał - jęz. górnołużycki
Tłumaczenie na jęz. polski w klipie video.
Wydawca : - Domowina
Muzyka w Kulturze Łużyczan
/dziś ... /
Niewątpliwym jest, że wspólcześnie muzyka łużycka, jej twórcy, kompozytorzy, wykonawcy czerpią z bogatej historii i kultury swych przodków. Te oczywiste i naturalne wzorce kulturowe wykorzystuje dziś z powodzeniem wielu młodych twórców i kompozytorów.
Jest też niebywale ważnym, że młode pokolenia Łużyczan garną się do uczestnictwa w propagowaniu, rozwijaniu, kultywowaniu łużyckiej tradycji, kultury i języka których to integralnym elementem, jest muzyka wlaśnie.
Muzyka uczy, bawi, "łagodzi obyczaje", uwrażliwia niosąc w sobie olbrzymi ładunek emocjonalny, kulturowy, środowiskowy i patriotyczny, jest zapamiętywana i przyswajalna.
Wbrew pozorom, jest wielu współczesnych muzyków i muzycznych poetów, którzy tworzą świetne kompozycje, zarówno czerpiąc inspiracje z tradycyjnej muzyki ludowej, ale też popowej, która siłą rzeczy zawiera w sobie wiele elementów ludowych tradycji łużyckich. Młodzi wykonawcy posługując się językami swych przodków, zarówno górnołużyckim, jak dolnołużyckim,swym działaniem starają się podtrzymać językowe, narodowościowe tradycje kulturowe Łużyc i narodu Łużyczan.
Jedną z takich "nowych" grup muzycznych, jest zespół górnołużyckich muzyków :"Astronawt".
Poniżej jeden z najlepszych utworów tej grupy, zatytułowany : "Słónčko" - (Słoneczko) - (audio).
Drugi z wybranych dla Państwa klipów muzycznych - (wersja audio i wersja video), to dobrze znana, kultowa wręcz pieśń autorstwa Pete'a Seeger'a :"Where have all the flowers gone" (Gdzie podziały się wszystkie kwiaty ?).
Tę pieśń znają chyba wszyscy, ale nie każdy słyszał ją w aranżacji i wykonaniu z wlasnym, bardzo współczesnym i w wielce poruszającym materiale video, w języku górnołużyckim Tomasza Nawki - (Hdźe te kwětki su, praj hdźe?)
Nie jest przypadkiem, że właśnie ten antywojenny, wielki song zaaranżował i wykonał Tomasz Nawka. W czasie, gdy niepokoje wojenne dotykają nas wszystkich, głos pieśniarza, barda nie powinien być pominięty, ... oby był słyszalny.
Tomasz Nawka (Tomas Anton Nawka) Górnołużyczanin o polskich korzeniach, muzyk, kompozytor, autor tekstów, etc. Mieszkaniec Budziszyna (górn. Budyšin - doln Budyšyn).
Potomek znanych i zasłużonych dla łużyckiej kultury osób, noszący to samo zasłużone nazwisko - Nawka.
Kolejną łużycką grupą muzyczną, wykonujacą bardzo energetyczne, dźwięczne muzycznie i tekstowo kompozycje z wyraźną nutą tradycyjnej łużyckiej muzyki ludowej - folkowej, jest zespół "Brankatschki" (Skupina Brankatschki).Grupa prezentuje swój popularny, sympatyczny clip : "My dźemy dźensa" - (Idziemy dźisiaj).
Nadto, nazwiska muzyków grupy "Brankatschki" kojarzą się jednoznacznie z postaciami kultury łużyckiej, zatem trudno mówić o przypadku, lecz wypływa to z tradycji domów rodzinnych, edukacji młodego pokolenia Łużyczan, pielęgnacji języka i jego popularyzacji, w końcu nazwisko zobowiązuje, co i my staramy się czynić, zachęcając Państwa do odbioru i odwiedzin naszej strony : Związek Łużyczan w Polsce - Macierz Łużycka
Zapraszamy !
Piosenka górnołużycka :
wyk.: SKUPINA "ASTRONAWT"
tyt. : "Słónčko" - (Słoneczko)
oryginał - jęz. górnołużycki
Wydawca :
Serbska hudźba / Sorbian Music
Skupina - "Astronawt"
"Słónčko" - hornjoserbska rĕč
Tekst oryginału : jęz. górnołużycki
Hdyž słónco jasne, na njebju so błyšći,
so zemja drasći krasna róžojta,
mje wjedźe žadosć wutroby
přez haje, lěsy na hory.
Tam z knjezom sym,
hdźež skalizna do wyšinow so pozběha.
Haj tam w krasnym raju swobody mi
klinča spěwy z wutroby,
haj tam w krasnym raju swobody mi
klinča spěwy z wutroby !
Haj, na horach,
hdźež čerstwe wětry šumja,
so wótrje błyski žehla w njewjedrach,
wšě mojej duše starosće
kaž mróčel wichor wotnjese.
Tam z knjezom sym,
hdźež skalizna do wyšinow so pozběha.
Haj tam w krasnym raju swobody
mi klinča spěwy z wutroby,
haj tam w krasnym raju swobody
mi klinča spěwy z wutroby !
Štóž zaspanc njej,
štóž z wóčkom wotewrjenym,
so raduje nad swěta rjanosću,
njech ze mnu dźe do přirody přez haje, lěsy na hory !
Tam knježimy,
hdźež skalizna do wyšinow so pozběha !
Haj tam krasnym raju swobody nam
klinča spěwy z wutroby !
Haj tam krasnym raju swobody nam klinča spěwy z wutroby !
Z wutroby,
z wutroby mojej z wutroby,
z wutroby spěwy klinča z wutroby,
z wutroby mojej.
Zespół - Grupa: "Astronawt"
"Słoneczko"
Tekst - polski
Gdy jasne słońce, świeci na niebie,
Ziemia się mieni pięknym różem,
Namiętnie podążam
Przez krzaki i lasy ku górom.
Tam jestem panem,
gdzie skały wznoszą się ku niebu.
Refren:
W tym raju wolności
Słyszę pieśni z serca.
W tym raju wolności
Słyszę pieśni z serca !
W górach, gdzie czujesz świeży wiatr,
Grzmoty rozbłyskają w burzach,
Wszystkie moje zmartwienia zostają uniesione
Jak chmura przez burzę.
Tam jestem panem,
gdzie skały wznoszą się ku niebu.
Refren:
W tym raju wolności
Słyszę pieśni z serca.
W tym raju wolności
Słyszę pieśni z serca !
Ci, którzy nie są leniwi,
ci, którzy z otwartym okiem
Cieszą się pięknem świata,
Chodźcie ze mną w naturę
Przez krzaki i lasy ku górom !
Tam królujemy,
gdzie skały wznoszą się ku niebu !
Refren:
W tym raju wolności
Słyszę pieśni z serca !
W tym raju wolności
Słyszę pieśni z serca !
Z serca,
Z serca,
Z serca,
Słyszę pieśni z serca
Przekład /transkrypcja z jęz.
łużyckiego - angielskiego -
Breda Studio
Translation of text from English
by Breda Studio
Aut. : Tomasz Nawka /Tomas Anton Nawka/
Tyt.: "Hdźe te kwětki su, praj hdźe?"
Jęz. : górnołużycki (Cover)
Tyt.oryginału :
"Where have all the flower gone?"
Auth. : Pete Seeger (1955)
Wydawca : Serbska hudźba / Sorbian Music
Tomasz Nawka - /Tomas Anton Nawka
" Hdźe te kwětki su, praj hdźe" - hornjoserbska rĕč
Tytuł oryginału : jęz. górnołużycki (Cover)
Hdźe te kwětki su, praj hdźe,
hdźe su wone wostałe?
Hdźe te kwětki su, praj hdźe,
što z nimi je?
Hdźe te kwětki su, praj hdźe,
holcy zešćipachu je.
Hdy swět to zrozumi?
Hdy swět to zrozumi.
Hdźe te holcy su, praj hdźe,
hdźe su wone wostałe?
Hdźe te holcy su, praj hdźe,
što z nimi je?
Hdźe te holcy su, praj hdźe,
mužojo sej wzachu je.
Hdy swět to zrozumi?
Hdy swět to zrozumi.
Hdźe su mužojo, praj mi,
hdźe su woni wostali?
Hdźe su mužojo, praj mi,
dokal su šli?
Hdźe su mužojo, praj mi,
na wójnu su ćahnyli.
Hdy swět to zrozumi?
Hdy swět to zrozumi.
Hdźe su wojacy, praj mi,
hdźe su woni wostali?
Hdźe su wojacy, praj mi,
dokal su šli?
Hdźe su wojacy, praj mi,
wětr nad jich rowami.
Hdy swět to zrozumi?
Hdy swět to zrozumi.
Hdźe te rowy su, praj hdźe,
hdźe su wone wostałe?
Hdźe te rowy su, praj hdźe,
što z nimi je?
Hdźe te rowy su, praj hdźe,
kwětki ktu tam nalětnje.
Hdy swět to zrozumi?
Hdy swět to zrozumi.
Hdźe te kwětki su, praj hdźe,
hdźe su wone wostałe?
Hdźe te kwětki su, praj hdźe,
što z nimi je?
Hdźe te kwětki su, praj hdźe,
holcy zešćipachu je.
Hdy swět to zrozumi?
Hdy swět to zrozumi.
Wydawca :
Serbska hudźba / Sorbian Music
Oryginał - Pete Seeger
"Where have all the flowergone ?"
Tekst - polski
"Dokąd odeszły wszystkie kwiaty"
Gdzie podziały się wszystkie kwiaty ?
Minęło dużo czasu.
Gdzie podziały się wszystkie kwiaty ?
Dawno temu.
Gdzie podziały się wszystkie kwiaty ?
Młode dziewczyny,
wszystkie je zerwały
Och, kiedy się w końcu świecie nauczysz ?
Och, kiedy się w końcu nauczysz ?
Młode dziewczyny
Każda z nich miała mężów.
Młodzi mężczyźni
Wszyscy są w mundurach.
Żołnierze
Każda z nich poszła na cmentarz.
Cmentarze
Są całe pokryte kwiatami.
Kwiaty
Młode dziewczyny,
wszystkie je zerwały
Och, kiedy się w końcu świecie nauczysz ?
Och, kiedy się w końcu nauczysz ?
Och, kiedy się w końcu nauczymy ?
Przekład z jęz. angielskiego -
Breda Studio
Translation of text from English
by Breda Studio
Wyk. : Skupina - Brankatschki
Tyt. : "My dźemy dźensa" - (Idziemy dźisiaj)
Jęz. : górnołużycki
Syman Hejduška – vocals, washboard
David Cyž – accordion, backing vocals
Christoph Cyž – acoustic guitar, backing vocals
Jan Brězan – melodica
Syman Handrik – electric bass
Julian Bulank - drums
Wydawca : Serbska hudźba / Sorbian Music
Nie mogło sie obyć na naszej stronie bez muzycznych klimatów przeznaczonych dla najmłodszych.
Obok kilku innych wydawnictw językowych, witryna - serwis obsługujący i propagujący języki dolnołużycki, oraz górnołużycki : "Rěcny centrum - Rěčny centrum - WITAJ” (Centrum Językowe), publikuje m.i.n. wydawnictwa poświęcone dzieciom i nie tylko. "WITAJ" jest wydawcą poniższych pozycji muzycznych w języku dolnołużyckim.
Poniżej prezentujemy dwie piosenki z cyklu : "Dolnoserbske spiwy",
w wykonaniu znanej pieśniarki i wykonawczyni muzyki łużyckiej p. Marion Quitz (ps.art.-Dolnłuż. Marion Kwicojc).
Rodowita Dolnołużyczanka z m. Bórkowy (niem. Burg), w regionie Spreewaldu (Błota).
Autorem tłumaczeń na język dolnołużycki, jest nie kto inny, tylko znany ze swych rozlicznych językowych dokonań, autor podręczników do nauki języków łużyckich, jezykoznawca, twórca licznych publikacji, m.i.n. w Łużyckim Miesięczniku Kulturalnym : "Rozhlad", poeta i bajkopisarz łużycki, nauczyciel, p. Alfred Měškank.
Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego, znawca i tłumacz języka polskiego na języki łużyckie i inne.
© Copyright Macierz Łużycka 2025
Last updated : 03-01-2026